TỔNG HỘI THỦY QUN LỤC CHIẾN VIỆT NAM

                       

                   LỜI THỀ TRN SNG 

           

                                                                     Phan Cng Tn 

          

  

  Trước 30 thng 4 năm 1975, ti ht thuốc l, mỗi ngy 2 gi. ng ra th chỉ khoảng 1 gi cho phần mnh, số cn lại thuộc về giao tế. Ci kiểu của người Việt Nam mnh n khc với lối Mỹ. Gặp bạn b, tay bắt mặt mừng. Mc gi thuốc ra mời một vng l tốn 4,5 điếu rồi. Lc ngồi ở văn phng, ai đến cũng mời x giao trong cu chuyện lm qu. Chưa ni tới cc nhn vin v cc ch đệ tử.

Cứ gh tới bn. Nhn vo gi thuốc. Gi gi ci đầu. Cười"mm chi cọp". Ra ci điều nhắc tuồng: "ng thầy, cho đệ tử m t hơi" Thế l, v tri c, ra tri to.  Thong một ci gi thuốc đ xẹp lp.

 Rất nhiều lần trong ngy, ci động tc lấy một điếu thuốc, gắn vo mi, chm lửa đốt khng phải l hnh động bị thi thc bởi một nhu cầu m l một động tc do qun tnh, một phản xạ tự động, một thi quen trong v thứcKhi phn tch được như vậy, ti mới hiểu tại sao mnh ht lin min m t khi c cảm gic được thưởng thức, hiếm khi c được những điếu thuốc ngon tuyệt vời

            Những khi ht lin min, miệng đắng nght, ti đ lng bảo lng, từ nay sẽ hạn chế ht bớt lại. nghĩ ny khng đọng lại lu. Loay hoay một hồi, ti lại lấy một điếu thuốc khc gắn vo mi, bật hộp quẹt, chm lửa. Khi rt hơi thuốc đầu tin ti mới chợt nhận ra v tự hỏi, "ủa, sao lại ht nữa rồi!". V cứ thế, cứ giằng co từ năm ny qua năm khc bởi việc "cố gắng ht bớt lại" v "vẫn ht như cũ". Sự kiện ny lm ti loay hoay mi v khng c một giải php no dứt khot.

y chỉ mới ni tới việc cố gắng bớt ht lại m qua bao nhiu năm vẫn khng thực hiện được chứ đừng ni g tới việc bỏ thuốc! Vo thời đ, ti chưa hề thấy ai bỏ thuốc cả.

Mọi người mặc nhin coi việc ht thuốc l một việc lm tự nhin, cn hơn thế nữa, một nhu cầu cần thiết như ăn v thở! Sống trong bối cảnh như vậy, ti chưa hề c nghĩ bỏ thuốc thong qua trong đầu. Vậy m. Tới một ngy. ng một ci. Ti bỏ ht 

           

                   ****

            Ngy 28 thng 4 năm 1975 từ Bộ Tư Lệnh Sư on/TQLC ở đường L Thnh Tn, Si Gn, ti đi thanh tra sự phng thủ cc đơn vị TQLC ở trại Nguyễn Văn Nho, Thị Ngh v căn cứ Sng Thần, Thủ ức (hậu cứ của hầu hết cc đơn vị TQLC). Lc bấy giờ, ngay tại khu cầu Xa lộ, ng ba đi v Ct Li, ng tư Xa lộ ở Thủ ức đ thiết lập những cng sự phng thủ nặng. Khng kh chiến tranh đ rầm rập v cận kề ngay st thủ đ. Coi bộ cn căng thẳng hơn cuộc Tổng Cng kch đợt 2 Mậu Thn (vo thng 5 v 6/1968 tại vng cầu Xa lộ, Tn cảng; vng Thị Ngh, chạy di qua ồng ng Cộ, đến Ng Năm Bnh Ha, ko di tới cầu Bnh Lợim một số đơn vị TQLC đ tham gia)!

            Chiều đ, từ Thủ ức trở về. Ngang khu vực từ Ng ba Hng Xanh chạy di tới cầu Thị Ngh v dọc theo Xa lộ chạy di đến cầu Phan Thanh Giản ở Dakao. Một cảnh tượng rộn rịp khc thường v hầu như hổn loạn được tạo ra bởi người mua kẻ bn qua cc chợ trời, chợ chồm hổm mới được mọc ra. Hng ha -phần lớn l đồ gia dụng- được thin hạ "chm" v "hi" từ cc kho ở New Port (bến Tn cảng) by bn hề, dĩ nhin với gi rẻ mạt.

            Vị Sĩ quan cng đi với ti, ch ti xế v một ch m thoại vin cng đề nghị gh qua cc chợ chồm hổm để mua một t đồ dng. Dịp ny, ti cũng mua thm gần chục lố thuốc Mỹ, đủ loại, ngay cả khng đng với nhn hiệu ti đang ht.

Ti -trong tm trạng hỗn mang- như đang chia sẻ nỗi bất an với những người  "chạy giặc". Ci cảnh "chạy giặc" biết bao lần ti đ chứng kiến trong hơn 15 năm tham dự cuộc chiến với cường độ ngy cng thm khốc liệt, thm bạo tn

V chỉ mới đy thi, ci cảnh bi hng vo ngy 29 thng 3 năm 1975: ti cng đơn vị phải rt bỏ căn cứ Sơn Ch, Nẵng.  Ti v một số chiến hữu cng đơn vị, đ phải bơi "trối chết", cuối cng may mắn vớ được một dy cấp cứu của một chiến hạm Hải Qun. Ti được ko ln tu v cng đơn vị được đưa về căn cứ Cam Ranh. Sau đ, theo lệnh, phải rt về Vũng Tu vo những ngy đầu của thng 4/1975.

    Thời gian ny, miền Nam đang rơi vo hỗn loạn. Sau khi Qun đội rt bỏ Cao nguyn, rồi rt bỏ miền Trung. Dn chng đ dng bất cứ phương tiện no c thể để vượt thot những vng do Việt cộng chiếm giữ, để chạy về Si Gn hoặc cc trại tiếp cư được vội vng thiết lập ở Vũng Tu. Cả Si Gn, cả miền Nam đang hấp hối, đang giẫy chết

 

                        ****

 

            Theo thng co của ci gọi l "Ủy ban Qun quản Thnh phố Hồ Ch Minh", chng ti phải trnh diện, lần đầu tin, tại trường Trần Hong Qun, Chợ Lớn vo đầu thng 6/1975.

Ti v một anh bạn cng đơn vị -Hong Minh Sang- rũ nhau đi chung sng hm đ. Chng ti gh vo một qun ăn ở Chợ Lớn dng điểm tm trước khi tới trường trnh diện. Sau khi ăn xong, lc đang nhm nhi ly c ph, ti rt một điếu thuốc, bật ci Zippo mồi thuốc. Ti trịnh trọng đặt ci Zippo trn gi thuốc rồi đẩy cả về pha Sang:

- Anh giữ lun gi thuốc v ci Zippo ny m dng. Sau khi trnh diện xong, gh lại nh ti. Ti sẽ đưa biếu anh khoảng chục lố thuốc ti mua thng trước. Từ nay ti sẽ bỏ ht thuốc!

Sang giương đi mắt (vốn đ lớn) đến độ trn xoe với đầy kinh ngạc. Anh khng tin những điều mnh vừa nghe, nhưng vẫn với mu "khi hi đen" thường lệ, anh ta c rỡn:

- Bắt đầu từ hm nay, ng anh bỏ ht. Chỉ "choc" thi phải khng?

Ti nghim mặt, nhn thẳng vo mặt Sang, rồi ni:

- Ti đ suy nghĩ cả thng nay v by giờ l giờ quyết định! Ti đ tự hứa với lng "Khi no cn Việt cộng v khi no đời ti cn đen tối v bọn chng. Ti sẽ khng ht thuốc!".

            Sang nửa tin nửa ngờ, (chắc ci phần ngờ th nhiều hơn), lấy một điếu thuốc gắn vo mi, dng ci zippo chm lửa. Trong khi rt mấy hơi thuốc đầu tin, mắt nheo nheo v khi thuốc, tay bỏ cả gi thuốc v ci zippo vo ti, miệng vẫn lo nho lời "mc họng":

- Hm nay ng anh buồn, ng anh ni dzậy. Chắc chỉ vi ngy sau ng anh sẽ "ht" lại như g..i.. ..! Thi được, sau khi trnh diện xong, gh về nh, ng anh đưa mấy lố thuốc kia cho ti. Gọi l giữ dm. Hm no ng anh cần, chỉ h một ci ti sẽ mang hon lại. Cứ coi như  "chu về hợp phố" vậy m!

Ci lối "chọc qu" của Sang lm ti thấy tưng tức v dm ci mặt "đu đểu" của anh ta lm ti thm pht ght!

Ti tự hứa với lng, nặng hơn thế nữa, coi như một thch thức với chnh mnh. Ti muốn đo lường ci "tự thắng" trong ti sẽ đạt đến mức độ no! Ti chỉ dm nghĩ đến như vậy, chứ chưa dm coi đ l một lời thề. V sợ rằng, nếu thề m khng giữ được sẽ "qu" đến biết bao nhiu!

By giờ lại thm anh bạn ny, coi như thm một thch thức nữa! Ai chớ anh ny, ti biết tẩy anh ta qu m!  Khi muốn chọc qu ai, d chỉ một cu chuyện đ, một đề ti đ, nhưng anh ta xo nấu cht đỉnh, thm thắt cht đỉnh như kiểu thm mắm dặm muối ty theo bối cảnh v đối tượng người nghe. Rồi anh ta bắt đầu "rao truyền", lập đi lập lại, ni tới ni lui. Nạn nhn chỉ c nước "sẫu mnh" chịu trận. Anh ta cứ tiếp tục "chọc qu", ni mi ni hoi như ci kiểu "ngn năm my bay"

Với anh bạn ny, ti cng thm i ngại. Nếu ti khng giữ được, hắn sẽ "chọc qu" ti ra sao? Hắn sẽ "cười vo mũi" ti đến cỡ no? Hắn sẽ rao truyền cho "cả nước" biết về ci sự"em ơi, nếu mộng(bỏ thuốc) khng thnh" của ti. Ti sẽ qu, xệ đến mấy cục! Rồi cn mặt mũi no để ti xuất vớigiang hồ!!!

 

                        ****

 

Ti cn nhớ lc sinh tiền, ba ti ht thuốc. Vo thập nin 50, ba ti thường ht loại thuốc thơm hiệu Cotab v Golden Club (người lớn thường gọi l thuốc "con chuồn").

Năm ti 17 tuổi, c một anh bạn -Trần ắc Lễ- thường đến nh ti ngủ lại để học v lm bi chung. Một hm hai đứa r r, bn nhau kế hoạch: ti ăn cắp một điếu thuốc Cotab của ba ti, đem ln lầu, nơi phng học của ti. ợi đến khuya, cả nh đ đi ngủ; hai đứa lun phin ht thử để xem mi vị của điếu thuốc n ra lm sao!

(Dạo đ, mỗi lần đi chơi ở khu Nam Thin, khu Du sinh, khu thc Cam Ly hoặc vo cc lng người Thượng ti vẫn thấy mấy đứa con nt người Thượng ht thuốc. Bn xứ mnh, cho đến lc bấy giờ, khng c luật cấm trẻ con ht thuốc hoặc uống rượu).

  l điếu thuốc đầu tin trong đời ti ln ht. Xui một điều l, chnh ngay tối hm đ, chng ti bị bắt quả tang. Ti v Lễ, cứ yn ch cả nh đ đi ngủ, khng d mi thuốc thơm khuyếch đại qu chừng. Ba ti ngửi thấy mi, ln lầu bắt tại trận hai đứa đang chia nhau thưởng thức. Ba ti giảng "m ran" cho một hồi v ni "tụi con cn nhỏ, khng được ht thuốc". Thế l từ đ ti khng dm ti phạm.

            Cho đến khi ti đi lnh, v ngay cả khi ra đơn vị, ti vẫn khng biết ht thuốc v uống bia. Mi đến năm ti 21 tuổi, ở đơn vị chiến đấu, đa số l cựu binh của "Commandos du Sud" v "Commandos du Nord" được chuyển sang Thủy qun lục chiến. Cc bậc đn anh, cc bạn b đ từng trải, cc Hạ sĩ quan lớn tuổi đ "tập hư" cho ti. Ti bắt đầu tập ht thuốc, tập uống bia, v dĩ nhin tập cc mn ăn chơi khc để trnh mặc cảm "lnh sữa" như tn m họ gn cho ti v cc Sĩ quan trẻ khc mới chập chững vo đời!

                    ***

            Phải th nhận rằng, thng đầu tin bỏ thuốc, thật l khổ sở. N cứ chập ch, chập chờn. Ngồi đứng khng yn. Thm vo đ, cc tin đồn về số phận của "Sĩ quan Ngụy" cứ lm ti quay quắt. Lo sợ. Phập phồng.

nhiều lần ti định đi mua một gi thuốc, ht lại, cứ coi như để "phiu lng cuộc đời"! Nhưng vo pht cht, ti tự kềm hm được mnh. V cứ như thếcho đến ngy được đưa vo trại Long Giao (Long Khnh).

Thng đầu tin ở trong trại, được thường xuyn "ln lớp" (học tập chnh trị). Ngoi giờ "ln lớp" v khai bo, phe ta vẫn cn nhiều th giờ để b kh với nhau. Nhất l ci mục "bnh loạn" về ci thng co (Sĩ quan Ngụy trnh diện học tập phải mang theo 1 thng đồ dng c nhn). Phe ta, ni chung, lc đ cn ngy thơ (bỏ mẹ)! Nhiều người cứ tưởng chỉ sau một thng sẽ được trở về

            Những khi c dịp b kh với nhau, phe ta ht lin min. Những người ht thuốc, ai cũng thủ một, hai lố thuốc trong "hnh trang học tập cải tạo" của mnh! Những lc đ, ti vẫn cn bị dy v: tại sao phải bỏ thuốc để mất dịp b kh với anh em? Bị dy v v đặt vấn đề như vậy, v hnh chung, ti vẫn cn tơ tưởng đến việc ht thuốc trở lại! Những khi sắp bị sa ng, ti chợt nhớ lại lời tự hứa: "Khi no cn Việt cộng v khi no đời ti cn đen tối v bọn chng. Ti sẽ khng ht thuốc!" Thm nữa, Sang lc đ cng chung trại với ti. Anh ta vẫn "canh me" ti, nếu "chốp" được ti vi phạm lời hứa, th phải biết! Anh ta sẽ "chọc qu" v "cười vo mũi" ti v sẽ h hon ln cho cả trại cng biết mỗi khi "tr dư nước lhậu"! 

            Cũng may, ti thắng được mnh. Khng hề vi phạm lời tự hứa. Mấy thng sau, bị chuyển về trại Suối Mu (Bin Ha), ngay cả từ lc ny, Sang khng cn ở chung trại với ti nữa!

                     

****

 

            Ti khng bao giờ qun ci lần "vi phạm" đầu tin Trong thng 6/1976, khi chng ti bị chuyển ra Bắc bằng tu Sng Hương. Vo ngy thứ 2 của cuộc hnh trnh, lc đ chng ti nằm xếp c mi dưới sn tu. Mọi người đang ngất ngư v say sng, v mi mệt, v chn chường

Từ đằng xa, c một người chuyển một điếu thuốc đến cho ti, ra hiệu nhờ ti mồi dm điếu thuốc từ một anh bạn nằm cch ti một qung. Mấy người bạn nằm bn phải v bn tri ti đang ngủ vi. Chẳng đặng đừng, ti đnh phải bập mấy hơi để mồi điếu thuốc dm cho anh bạn.

Trời đất ơi! Ti khng tưởng tượng được ci vị đắng cht của điếu thuốc khng đầu lọc mang nhn hiệu iện Bin! V đ hơn một năm ti khng hề rt hơi thuốc no nn ci vị đắng cht của thuốc lm ti khổ sở v kh chịu. Sự kh chịu, nhất l vị đắng cn đọng lại trong đầu lưỡi  ko di cho đến chiều tối. Sau khi ăn gi m ăn liền (khẩu phần của mỗi người t), ci vị đắng đ mới lm ti bớt kh chịu, bớt khổ sở!

                         ****

             Khoảng mấy thng đầu tin kể từ ngy ra Bắc, từ trại 2 Sơn La cho đến trại 6 Khe Thắm (Hong Lin Sơn), cc trại cn do Bộ đội quản l. Theo tiu chuẩn, mỗi thng cứ 2 người t th được chia nhau 1 gi thuốc l v 1 ống kem đnh răng loại nhỏ. Vi thng sau, do "tnh hnh kh khăn", tiu chuẩn ny bị cắt lun.

            V ti đ bỏ thuốc, nn phần tiu chuẩn 10 điếu mỗi thng ti chia cho cc bạn. Trong khi đ, c nhiều người lc trước khng ht thuốc, by giờ c 10 điếu mỗi thng, khng biết lm g. Một phần v ch kỷ, khng muốn chia cho cc bạn; một phần muốn "lng qun ngy thng" hoặc muốn lm  "đời sống phiu bồng" (như họ tự bo chữa v lsự!) nn họ bắt đầu tập ht thuốc

            Khoảng hơn 4 thng từ khi ra Bắc v từ khi chuyển về trại 6 Khe Thắm, ti c dịp ở chung với Nguyễn Văn Hạnh. Hạnh l một trong những "nạn nhn ng sang l, lo" (t đặt tn cho những người, từ khng biết ht, đ chuyển sang ht thuốc l v sau ny chuyển sang thuốc lo).

Từ khi về trại Khe Thắm, phong tro "ng sang lo" coi bộ bộc pht mạnh. Ai nấy thi đua nhau lm những điếu cầy (để ht thuốc lo) coi thật xm tụ!

Hạnh cũng khng thot được ci phong tro "ng sang lo" đ. Mỗi thng, c 10 điếu thuốc l, Hạnh trịnh trọng cắt mỗi điếu thuốc thnh 5 khc nhỏ, để dnh. Hạnh dng mỗi khc thuốc l bỏ vo "n" điếu cầy để ht như người ta ht thuốc lo vậy. Anh ta khen lấy khen để ci "sng tạo" ny: no l, thuốc l được lọc bằng nước trong ống tẩu lm giảm lượng nicotine nn khng nguy hại cho sức khỏe; no l đi cải tạo, lc no cũng buồn, chỉ khi rt thuốc bằng ống tẩu, nghe tiếng ro gọi vui tai, gip thấy yu đời hơn; nhất l lc được lng lng, gip qun lng cuộc đời trong giy lt, vn vn v vn vn

           

            Việc ht thuốc lo lm ti gợi nhớ vi kỷ niệm thời nin thiếu. Vo năm 1954, trong ln sng người từ Bắc di cư vo Nam, c một số được định cư tại Lạt.

Lc bấy giờ, gia đnh ti sống ở lng Xun An (đường Nh Chung, pha sau nh thờ Con G, Lạt). Với tnh hiếu kỳ, ti v một số bạn đi tận vo cuối lng "Xanh Giăng" (Saint Jean) -cch Xun An khoảng 3 cy số- nơi c một số đồng bo di cư đến lập nghiệp để xem họ sống v sinh hoạt như thế no. Những dịp ny, chng ti, lần đầu tin, thấy "mấy-ng-Bắc-kỳ-di-cư" ht thuc lo (lc bấy giờ, chng ti thường gọi "họ" như vậy).

Một hnh ảnh thật lạ mắt v chng ti coi đ như một tm hiểu, một khm ph mới. Khi về kể lại cho đm bạn chưa từng "đi thăm dn cho biết sự tnh", với lời kể rất l hấp dẫn v đầy thch th.

Lời kể của bọn đi trước gy ch v tạo li cuốn cho cc bạn sau ny. Thế l cả bọn con nt, lần lượt, với đầy ho hức, ko nhau đi; chỉ mong được chim ngưỡng ci hnh ảnh "mấy-ng-Bắc-kỳ-di-cư" ht thuốc lo xem n ra lm sao!!!

Trong đầu c bọn con nt -rất ư l ngy ng- của chng ti lc bấy giờ, chng ti cho rằng, chỉ c mấy "ng gi" Bắc-kỳ-di-cư, mấy ng nh ngho, mấy ng nh qu mới ht thuốc lo v họ khng c tiền mua thuốc Cotab, thuốc "con chuồn"V cũng trong đợt Bắc-kỳ-di-cư đ, họ mang theo những "ci-quốc-hồn-quốc-ty-rất-ư-lBắc-kỳ" như phở, rau muống, thuốc lo vn vn v vn vn

 

                        ****

 

Thời gian đi t ở miền Bắc, đặc biệt, từ khi khng cn tiu chuẩn 10 điếu thuốc mỗi thng như mấy thng đầu tin. Tất cả những người ghiền thuốc l đm ra quay quắt, khổ sở. Lc no cũng thấy họ than thở, no l "buồn miệng", "nhạt miệng", "như thấy thiu thiếu một ci g".

i t đ khổ sở v đi, by giờ lại thm ci khổ sở v thiếu thuốc. Nhiều người cứ than: "th chết cn sướng hơn"!

Than th cứ than, chứ c chết được đu! Họ vẫn sống v vẫn bị hnh hạ, bị quay quắt v thiếu thuốc. Một trong những người quay quắt nhất, lạ lng thay, lại l Hạnh. Trường hợp của Hạnh, ti coi như l một "hiện tượng" kỳ cục!

Hạnh l một tay "Nam-kỳ-rặc" cn thm cht "ngọng" ( chữ "r" đọc thnh chữ "g"), nn thường bị ti chọc : "i dza nh, ra đa bắt c. Bắt được mấy con c g, bỏ dz gổ. Gọc gạch, gọc gạch, tụi n nhảy ga hết go!".

Lc no cũng vậy, nghe ti "chọc qu" như thế, Hạnh vẫn cười xuề xa, dễ di:" Ừa, Nam kỳ gi sống n dzậy đ anh!"

Ngoi đời Hạnh chưa từng ht thuốc, mới tập ht thuốc khi ra tới trại Sơn La. Chỉ mấy thng sau, tiu chuẩn thuốc l bị cắt. Ti nghĩ, Hạnh sẽ bỏ thuốc dễ dng. Khng d, đ qu trễ, Hạnh đ bị lậm v đ ghiền thuốc mất rồi. V cứ thế, đ phng lao phải theo lao

           

Từ khi khng cn thuốc l, "phe ta" thực sự chới với v coi như trăm phần trăm phải "ng sang lo". Khổ nỗi, lm g c thuốc lo m ht! Khng sao. T lc no cũng thừa sng tạo! Nơi no c trồng bắp, t dng "ru ng" phơi kh, vo thnh bi, giống như bi thuốc lo. Thậm ch, gặp nơi khng trồng bắp, khi lao động bn ngoi, t lượm mấy loại cy cỏ bậy bạ. Về phơi kh, giả thuốc lo, rt cho đỡ cơn ghiền

            Từ năm ny sang năm khc, từ tại ny sang trại khc. Mỗi lần "bin chế", mỗi lần "hnh qun" chuyển trại, ci hnh ảnh quen thuộc của hầu hết phe "ng sang lo" l ci điếu cầy lủng lẳng bn cc "ti giang hồ"!

Mi đến năm 1978, khi bị chuyển sang Cng an quản l v chuyển về trại Thanh Cẩm, Thanh Ha; đặc biệt, kể từ năm 1979, t được php nhận qu qua bưu điện (mỗi thng một gi 2 k) v bắt đầu từ năm 1980 được php thăm nui. "Phe ta", đặc biệt l phe "ng sang lo" bắt đầu lnkhi!

       Từ sau năm 1982, qua cc đợt "bin chế" chuyển trại v qua vi đợt tha lai rai; trại Thanh Cẩm trống trải hơn nn một số t hnh sự ngoi Bắc được chuyển đến ở chung. y l thời điểm phe "ng sang lo" phối hợp v "pht huy" lm những điếu cầy thật đặc biệt, thật đẹp về nghệ thuật v c "chất lượng cao" khi xử dụng!

V ở chung trại nn cc t hnh sự vẫn ln lt "trao đổi" với "cc ch Z" (chữ Z l m số của t cải tạo từ trong Nam ra). [Cn bộ trại cấm chỉ mọi "quan hệ" được gọi l "mua bn đổi chc" giữa t hnh sự v phe Z].

            Từ khoảng thời gian ny, ti thấy xuất hiện rất nhiều điếu cầy thật độc đo của phe "ng sang lo". Những điếu cầy mấy ch Z m tả l "hết sẩy"; cn phe t hnh sự th m tả l "hết " hoặc "cực kỳ"! Hạnh cũng theo phong tro đ v cũng c một điếu cầy "hết sẩy" đem khoe với ti!

           

Ni chung, từ sau thời điểm cho t được nhận qu v được gia đnh ra thăm nui th tnh hnh sức khỏe của t c khấm kh hơn. Ngy Chủ nhật, chẳng những khỏi phải lao động m cn được php "nổi lửa ln em" (được php cho nấu nướng tại khu buồng mnh ở). Sau ci mn "linh tinh ca cng", phe ta được b kh với nhau qua ci mn "tr, l, lo" (tức l: uống tr, ht thuốc l, ht thuốc lo).

Nhờ c được cc "mn" ny nn t cảm thấy c cht an ủi cho nỗi buồn cải tạo!

Chẳng b cho những năm về trước: đi r ruột, đi triền min. Ngay cả ngy được nghỉ lao động cũng chỉ được hưởng tiu chuẩn "vui chơi, tắm giặt, nghe đi" m thi!

"Vui chơi": Trại cho php ngy nghỉ được "vui chơi".

(i ở t, bị đy xa xứ; lc no cũng thấy đi v khổ. Lm sao m vui, lấy g m chơi?).

"Tắm giặt": điều ny t thấy c cht thoải mi, v sẵn nước suối "free" của trại. (Nhưng cng tắm lu lại cng thm đi chứ c ch lợi g!)

"Nghe đi": ci mục ny th chn chết đi thi! Ci "đi" ra rả tối ngy về:

- Sự khẳng định: Bc Hồ (lmci đếch g cũng) vĩ đại.

  ảng ta (lm ci ch g cũng) ti tnh.

 - Về ci m thức: ảng lnh đạo, Nh nước quản l, Nhn dn lm chủ! (Nhn dn được lm chủ tập thể, th cứ coi như được sướng đến r ruột, sướng đếnte tua!) 

- Về niềm tin: Cộng sản thế giới l một khối đon kết keo sơn (khng bao giờ bị r bng) ắt sẽ thắng lợi. ế quốc Mỹ, tn sen đầm quốc tế, ắt phải thất bại hon ton (v ngho, đi thấy mẹ lun!).

            "Phe ta" th cứ ngữa mặt ln trời than:"Biết rồi. Khổ lắm. Ni mi!". Nhưng ci "đi" -vẫn cứ mặc kệ- n vẫn ni dai, ni dở, ni di di

Tm lại, ngy nghỉ tiu chuẩn chỉ c "Vui chơi, tắm giặt, nghe đi". V chỉ c thế!

Khng nghe đả động g tới tiu chuẩn "ăn".

V "c (ci mẹ) g đu m ăn!" (T thường x x với nhau như vậy!)

 

                        **** 

            Vo cuối năm 1983, ti cng với khoảng 100 anh em bạn t trại Thanh Cẩm được chuyển về trại Lam Sơn. Ở đy chng ti được giao cho cng tc đập đ mỗi ngy. được vỡ ra từ cc ni, chng ti dng ba đập cc tảng đ lớn thnh cc vin đ nhỏ bằng nắm tay (để lm đường). Hơn 1 thng sau th chng ti được lệnh "hnh qun" chuyển trại về Nam. Hạnh cng được chuyển trại với ti trong đợt ny.

on xe Molotova đưa chng ti từ trại Lam Sơn ra nh ga Thanh Ha trong một chiều c nắng hanh vng. Chng ti khng mấy ch đến ngoại cảnh m chỉ nghe trong lng mnh rộn rng niềm vui.

D biết mnh vẫn cn ở t, nhưng được chuyển vo Nam, vẫn thấy lng mnh như ấm lại. C cảm tưởng như được an ủi, vỗ về v chở che của người miền Nam. Chng ti r r tr chuyện với nhau. V chng ti khc. Những giọt nước mắt chan ha niềm vui v hạnh phc. D chưa được tha, nhưng được chuyển về Nam, chng ti coi như được trng một l an ủi đặc biệt

            Theo thủ tục, chng ti bị cng tay. Cứ 2 người chung nhau 1 ci cng số 8. (Chng ti gọi đa l được đeo đồng hồ Omega). Thật l ngẫu nhin, Hạnh v ti bị cng chung với nhau trước khi được ln toa xe lửa.

            Cng chung, dĩ nhin, c những ci rất l bất tiện. i đu cũng phải dnh chm với nhau. Khổ sở nhất l lc đi tiu, đi tiểu. Cầu tiu ở VN vốn đ dơ, cầu tiu trn xe lửa lại cng qu tệ. Người đi tiu phải chịu đựng mi hi thối đ đnh, chỉ tội nghiệp cho "partner" của mnh. ứng đ m chịu trận, lnh đủ những "hương vị ngất ngư con tu đi"

Mỗi lần ti hoặc Hạnh đi tiu hay đi tiểu ra, thế no Hạnh cũng ko t nhất vi ba bi thuốc lo. Thm một lần nữa, ti đnh (ứ hự) ngồi thưởng thức mi khi thuốc lo v trọn ci "ngt hương"!

            Trong hon cảnh ny, ti nhớ lại phim "The chain" (Sợi dy xch), ti đ coi vo thập nin 60 th phải: C 2 anh chng bị t, một trắng một đen, cũng bị di chuyển bằng tu hỏa v cũng bị cng chung như ti v Hạnh by giờ. Anh t da đen (do ti tử da đen Sydney Poiter đng) v anh bạn t da trắng lại ght nhau như ch với mo. từng đnh nhau ch tử i! Vậy m v nhu cầu vượt ngục, 2 anh t ny đ cng nhảy xe lửa để thot thn 

            Ti v Hạnh khng giống như vậy. D l bạn t (cng cấp bậc) nhưng lc no Hạnh cũng giữ sự tương knh đối với ti v qua bao nhiu năm chung trại, ti rất c cảm tnh với anh chng "Nam-kỳ-rặc" ny. Hạnh lc no cũng hiền lnh, xuề xa, dễ di

            Ngy đầu tin của cuộc hnh trnh lặng lẽ      tri qua. ến ngy thứ 2, ti thấy Hạnh rt thuốc lo lin min. Cứ mỗi lần như vậy Hạnh lại lập lại điệp khc:"Xin lỗi, ng anh chịu kh cht nghe!".

Mỗi lần ht thuốc lo, Hạnh phải li ti đi theo tới một gc ở cuối toa. Nơi đ c để một ngọn đn dầu dnh cho phe "l, lo". Ht xong, Hạnh lại ko ti về vị tr cũ. Trn đường về, bao nhiu lần Hạnh bị chi nhũi (v say thuốc) th bấy nhiu lần ti cũng bị chi nhũi v bị ko theo v dẫm ln "xc" cc bạn t đang nằm xếp c mi dưới sn tu

Cứ bị ko tới ko lui hoi, ti đm ra bực mnh, gắt hỏi:"Mắc ci giống g m ng ht lin min như vậy?". Thấy ti "sng bố", Hạnh mới thủ thỉ khai thiệt: số l, mấy ngy cht ở trại Lam Sơn, khi "đnh hơi" biết l "phe ta" sẽ được chuyển v Nam; "phe ng sang lo" c họp lại v quyết định sẽ gi từ thuốc lo. Họ sẽ tổ chức một "lễ đập điếu" khi xe lửa chạy ngang  cầu Hiền Lương trn sng Bến Hải

Ti mới vỡ lẽ, tối nay sắp tới sng Bến Hải, hn g phe "thề đập điếu" mới thi nhau ht gỡ gạc trước khi gi từ em lo!

Biết được điều ny, ti rất thng cảm cho Hạnh. V trong thm tm, ti lại cng mừng cho Hạnh nhiều hơn. Cho tới lc đ, ti vẫn thấy việc ht thuốc lo "n ra lm sao ấy!". V ti vẫn cứ thắc mắc dm cho Hạnh, một anh chng "Nam-Kỳ-rặc", chưa từng biết ht thuốc, vậy m ma lực no đ lm cho Hạnh ng sang l, rồi ng sang lo ngon ơ như vậy?

            Hạnh mặc nhin được nhập vo nhm "mấy-anh-Bắc-kỳ-gi" (t u yếm đặt tn cho cc bạn "ng sang lo", mặc d phe ny gồm cả Bắc, Trung, Nam v thật sư họ chưa đủ "gi" như tn gọi. Lc đ anh em chỉ trm trm trn dưới 40).

 

                        ****

            

Giờ lịch sử đ điểm. Phe "thề đập điếu" đ thng bo v xin php cc cn bộ quản chế tại toa xe lửa để "lễ đập điếu" khng bị li thi. Ti chứng kiến khoảng hơn 20 ci điếu cầy đ bị đập vỡ v nm xuống sng Bến Hải khi đon tu qua cầu Hiền Lương. Hạnh đ chnh tay mnh đập vỡ v nm xuống sng ci "cng trnh nghệ thuật" của chnh mnh: ci điếu cầy thuộc loại "hết sẩy" m Hạnh đ từng ca tụng v nng niu từ mấy năm nay!

Cng "dnh" với Hạnh v cc bạn thuộc phe "thề đập điếu" ngay tại sng Bến Hải (một địa danh đ đi vo lịch sử, khng những của Việt Nam m của cả thế giới), ti đương nhin trở thnh "một thnh vin" của "buổi lễ"

Nhớ lại ngy xưa, mỗi lần hnh qun vng Gio Linh hoặc ng H, thế no ti cũng tm dịp "dzọt" ra đy. ến để thăm một địa danh đ từng lm cho cả một dn tộc phải đau buồn!

V cứ mỗi lần đến đy, đứng ngay tại bờ Nam sng Bến Hải, nhn dng sng, ti chạnh lng v thấy cảnh "nước cn cau mặt với tang thương".

V hm nay cũng vậy. Lần đầu tin sau hơn 18 năm ti mới c dịp trở lại Bến Hải. Ti nghe mũi lng v thn phận hiện tại của mnh v ti thấy như đang ha nhập với cảm nhận "nước vẫn cn cau mặt" trn ging sng lịch sử ny!

Mặc d by giờ non sng đ được gom về một mối, nhưng oan nghiệt thay, khng đng như lng dn đ từng mơ ước v trng chờ!

Hm nay ti cng bị xc động mạnh v nghe trong lng quặn thắt niềm đau. Ti đang thầm khc!

Ring về phần "lễ đập điếu" cũng lm dng ln trong ti một cảm xc hỗn độn v phức tạp. Ti nghe một cht l lạ, một cht vui vui, một cht ngậm ngi!

Ti liếc sang Hạnh. Trong nh sng mờ ảo, một phần do ngọn đn trong toa xe, một phần được hắt ln từ mặt sng như tấm gương phản chiếu. Ti thấy cặp lng my Hạnh nhu lại, đi mắt nheo nheo. Hnh như những giọt nước mắt đang hnh thnh v đang vương trong mi mắt: Hạnh đang khc!

Trong giờ pht trang trọng v lạ lng ny, ti khng dm hỏi Hạnh v ti lại cng khng đọc được những cảm xc trong Hạnh:

Hạnh khc v đy l lần đầu tin Hạnh được đi qua một địa danh lịch sử đ lm nhức nhối tri tim dn tộc?

Hạnh khc v đang thật sự được "đi dza Miền Nam"?

Hạnh khc v thn phận vẫn cn đọa đy?

Hạnh khc v đ đập vỡ một "cng trnh nghệ thuật" m mnh đ thai nghn v tạo thnh?

Hay Hạnh khc v phải gi từ thuốc lo như gi từ một người yu, suốt mấy năm trường ấp ủ v "m" trọn trong buồngphổi?

                         ****

     Sau mấy ngy ngồi tu, chng ti được xuống tại ga Long Khnh v được chuyển vo trại Gia Rai, Xun Lộc.

Chng ti được đưa vo trại C v qua đợt "bin chế", Hạnh v ti bị ở khc ội v khc Buồng.

Mấy ngy đầu tới trại mới, chng ti bận rộn với cc thủ tục: "bin chế ội", "kiểm nghiệm", "khai bo", "ln lớp" v..v.. trước khi tung vo lao động.

Một hm, tnh cờ, ti thấy một anh bạn thuộc nhm "mấy- anh-Bắc-kỳ-gi" (anh ny, ti nhớ r rng, c tham gia "lễ đập điếu" mấy hm trước) đang ngồi "ph" thuốc lo. Hỏi ra mới biết, "mấy-anh-Bắc-kỳ-gi" thuộc ội v thuộc Buồng với ti đ "rt" lại từ mấy ngy nay rồi!

            Khi được hỏi, taị sao đ  lm "lễ đập điếu" (c tay, ngay cả cn thề bn mạng) m by giờ mấy anh vẫn ngựa quen đường cũ? "Mấy-anh-Bắc-kỳ-gi" ny cười cười (c cht thẹn tha, c cht trng chờ thng cảm ), nhưng cũng khng qun chống chế hoặc bo chữa: "Nếu thuốc lo dễ bỏ như cc ng nghĩ, th trong dn gian lm g c cu: Nhớ ai như nhớ thuốc lo. chn điếu xuống lại đo điếu ln!".

Thi, thế thcn ngn g nữa!!!

            Hm sau, đi lao động về, ti "bay" sang buồng anh bạn "Nam-kỳ-rặc" của ti, để xem tnh hnh "rt riếc" ra sao?

Chưa gặp Hạnh v chưa kịp hỏi th ti đ c ngay cu trả lời!

Trn sạp ngủ, ti thấy Hạnh đang ngồi đ. Một tay đang cầm điếu cầy, tay kia đang vn v bi thuốc lo. Sau khi m bi thuốc lo vo n xong. Với tay lấy một ci đm (bằng tre, chẻ mỏng). Mồi đm bằng ci đn dầu hột vịt treo nơi cột của sạp ngủ. ưa đm lửa vo n. Bập nh nhẹ mấy hơi ngắn, sau đ rt thm một hơi thật di. Trong khi đ dng một ngn tay m m bi thuốc lo xuống n. Tiếp tục mồi đm v rt cho đến khi bi thuốc lo "biến" hết. Nhn cch Hạnh rt, m khi, nuốt khi vo bụng, rồi sau đ ngữa mặt ln trời, từ từ nhả khi. Sau khi nhả khi, đưa điếu cầy ln miệng thổi phần cặn của bi thuốc lo vo một lon chứa rc. Trịnh trọng đặt điếu cầy xuống sạp. Với tay cầm tch nước tr. Chiu một ngụm. Nuốt từ từ như cố m phần cn lại của khi thuốc, khng cho n thot ra khỏi cơ thể mnh.

Nhn ci cung cch ht thuốc: cch cầm điếu, cch chm đm, cch ht hơi (lc ngắn, lc di), cch m khi, cch nhả khi, cch phun xc bi thuốc lo, cch chiu ngụm nước trti khng thể tưởng tượng đ l Hạnh, một tay Nam-kỳ-rặc, đ biểu diễn một đường l lướt rất ư l chuyn nghiệp, khng thua km bất cứ một anh Bắc-kỳ-thứ-thiệt no của phe "ng sang lo"!

            Khi biết mnh bị "bắt quả tang", đ tự x "hiệp ước Bến Hải" m mnh đ "k v thề" mấy ngy trước đ. Hạnh nhn ti bẽn lẽn. Nhưng khc với cc "anh-Bắc-kỳ-gi" kia, Hạnh khng chống chế, khng bo chữa lấy một lời. Hạnh cầm hai bn tay ti lắc lắc, miệng cười hề h (như bản tnh hệch hạc cố hữu của mnh) v ni: "Tui thiệt sự bị lậm rồi anh. Tui thiệt sự bị đồng ha mất rồi!".

 Nghe Hạnh ni, ti coi đ như một lời th tội, một lời than thở, một sự nhận chịu, cn hơn thế nữa: một sự đầu hng. 

Ti khng cần tm hiểu ci ẩn trong chữ "bị đồng ha" Hạnh dng. Nhưng nhn Hạnh, tự nhin trong lng ti dng ln một nỗi niềm với cht tội nghiệp, với cht thương thương

 

                        ****

 

            Khoảng 2 thng sau, Hạnh đem khoe ti một ci điếu cầy thật l "đặc biệt": N lm bằng một rễ cy đặc biệt ở vng Trng Bm. Cn điếu l thn của một loại tre đặc biệt ở vng sng La Ng. Ngay tại một "mắt tre" của lng, c 2 ci "rễ" đm ra tự nhin, lm thnh ci chn 2 cng trng thật ngộ nghĩnh. Phải cng nhận, ci điếu cầy ny coi thật "bắt mắt" về phần nghệ thuật. Thm vo đ, theo lời "ca" của Hạnh: nhờ c ci n đặc biệt nn khi rt thuốc, n tạo nn một m thanh c m hưởng cao, trong v dn. "Nghe đ con ry lun", Hạnh trầm trồ như vậy! V dĩ nhin, sự "ca" của Hạnh khng thể thiếu cc tĩnh từ "thời thượng": "hết sẩy", "hết " v "cực kỳ"!!!

            Hạnh được tha từ trại Xun Lộc, trước ti mấy thng,  vo gần cuối năm 1984. Ngy ra trại, ti được gặp v chia tay với Hạnh lần cht. V Hạnh chỉ cần c 2 ngy đi đường l về tới qu nn chỉ đem theo một ti xch tay nhỏ. V thật l thch th (nhưng khng ngạc nhin), ti thấy anh bạn "Nam-kỳ-rặc" của ti trịnh trọng cột ci điếu cầy "hết sẩy" bn hnh trang của mnh!

Nhn dng Hạnh bước ra khỏi cổng trại, ti cứ min man suy nghĩ về cc bạn "ng sang lo", mấy "anh-Bắc-kỳ-gi" thn mến của ti v nhất l về Hạnh. Ừa, biết đu khi về qu, Hạnh lại khng "truyền b" ci sự ht thuốc lo, ci "quốc-hồn-quốc-ty-rất-ư-l-Bắc-kỳ" ny vo b con gốc "Nam-kỳ-rặc" ở vng qu Hạnh tại thị x Chu ốc, tỉnh An Giang?

Với Hạnh, với ci mửng ny, ừa, biết đu, tới một ngy, cả vng qu Hạnh, nh nh người người, đều rt thuốc lo nhưgi?

V lc đ, lại nghe vang ln đu đy lời than thở: "Mng ơi! Tụi tui thiệt sự bị đồng ha ro trọi rồi!".

Ừa, biết đu!!! 

 

                        ****

            Qua lời kể của một số bạn cng trại, ti được biết: Hạnh v gia đnh đi theo diện HO v định cư tại c vo năm 1992.

Ti khng biết khi rời Việt Nam, Hạnh c lm "lễ đập điếu" tại phi trường Tn Sơn Nhất hay khng? Nếu c, chắc chắn sẽ khng trang trọng, đầy kịch tnh v đầy "hạ quyết tm" như lần qua cầu Hiền Lương năm no!

V dĩ nhin. Giờ ny. Ti cam đoan với cc bạn. Hạnh. Anh bạn "Nam-kỳ-rặc" của ti. ang ngồi rung đi, rt thuốc lo như.. g..i.. .. ở Sidney!   

 

                        ****

Ti muốn tản mạn một cht về việc ti ht thuốc v bỏ thuốc. Khng d lại tự dẫn đưa về vng kỷ niệm đau buồn của những thng năm t đy. D sao, qua chủ đề lin quan đến việc "ht xch" ny, ti lại c dịp "gặp v sống lại" với cc bạn, kể cả cc bạn từng l nạn nhn của "say thuốc lo". C nhiều bạn phải trả một gi thật đắt: phải mang thm thương tật. 

Biết bao nhiu bạn khi say thuốc lo bị t, đ trở thnh "xi c que" (c người bị bể cả xương bnh ch đầu gối).

Biết bao nhiu bạn khi say thuốc lo bị t trong giờ giải lao tại hiện trường lao động.

Biết bao nhiu bạn khi say thuốc lo bị t từ sạp ngủ xuống nền gạch, bị đập mặt vo đ (c nhiều người, ngay cả đập mặt vo bếp lửa), mặt my biến dạng, thậm ch ci "nhan sắc" cũng "xm xm" cở "Quỷ Kiến Sầu"?   

Cũng qua dịp ny, cng hồi tưởng lại những chặng đường kh khăn, gian khổ v nhục nhằn m chng ti đ từng chịu đựng v chia sẻ với nhau.

Phần ti, cho tới giờ ny; vẫn giữ v tn trọng lời tự hứa từ thng 6/1975. V by giờ, lời tự hứa của ti được rt gọn lại, chỉ cn l: "Khi no cn Việt Cộng, ti vẫn cnkhng ht thuốc!".

Trong thm tm, ti vẫn hy vọng v đợi chờ, t ra l một lần trước khi ti chết, ti sẽ c dịp lập le đm thuốc đầu mi. Ngy đ, ti sẽ ht thuốc lại để kết thc lời tự hứa năm no. Ngy đ, ti sẽ ht thuốc lại để đnh dấu v ăn mừng qu hương Việt Nam được quang phục v thot khỏi gng cm Cộng sản.

"Ngy đ" l ước mơ lớn nhất cho qung đời cn lại của ti. "Ngy đ"

Ti vẫn hằng m ấp v trng chờ

           

****

 

Những danh từ ti dng ở đy, no l: "nổi lửa ln em", "vui chơi, tắm giặt, nghe đi", "tr, l, lo", "ng sang l", "ng sang lo", "những-quốc-hồn-quốc-ty-rất-ư-l-Bắc-kỳ", "Nam-kỳ-rặc", "mấy-anh-Bắc-kỳ-gi" vn vn v vn vn, khng phải do ti tự "chế" ra, m l những "danh từ thời thượng" chng ti dng v gọi  nhau một cch "rất l thn thương" trong chuỗi thời gian "lang-thang-cuộc-đời-Do-Thi", ở vo những khng gian v thời điểm lịch sử, được cấu thnh như một vng qu khứ đời người!

D sao, trở về với những năm thng lưu đy, như gợi nhớ vng sương m của "cung thương ngy cũ".

 Thi th.

Cứ coi như.

Vẫn cn một ci g.

Như cht điệu buồn.

ể nhớ.

ể qun!

            

               (Anh chị Phan Cng Tn hiện định cư tại West Valley City, Utah)

  Phan Cng Tn

 


  

 

 

                             Mọi tin tức, bi vở muốn post trn wesite xin email  bixitrum@yahoo.com                  

 

E-mail the Webmaster with questions or comments about the Web site