TỔNG HỘI THỦY QUN LỤC CHIẾN VIỆT NAM

 

 

MA  THU  QUA  THI  CA

                                                                                                                  L  Thương

 

        Kh hậu ở Hoa Kỳ thay đổi r rệt trong vng hơn một thng nay, trời mưa nhiều cng với những cơn gi lnh lạnh bắt đầu thổi về bo hiệu thu sang. Lại một lần nữa ma thu đang trở về với vạn vật. Lại một lần nữa người Việt ly hương nhn cảnh ma thu nơi xứ người m lng bồi hồi nhớ đến những ma thu cũ nơi qu hương mnh. Ở Hoa Kỳ, cy cối vo ma thu thật v cng lộng lẫy. Khi m những ngọn gi thu bắt đầu thổi về th l rừng cũng bắt đầu thay đổi mu sắc. Chỉ trong vng vi ngy, hng cy xanh bn đường bỗng đổi ra mu vng ng nh, rồi cả một khu cng vin cũng vng rực ln. Nhn ln những vng đồi ni bao la, trng trng điệp điệp cũng vng ln một mu vng rực rỡ... Cho đến khi mặt đất trải đầy l vng, cy cối trơ cnh khẳng khiu bo hiệu Nng Thu cất bước ra đi nhường chỗ cho một ma đng lạnh lẻo th lương. Nhn cảnh thu nơi xứ người mấy ai trong chng ta chẳng thấy lng nao nao nhớ đến những ma thu cũ năm no ở qu nh. Mơ về những ma thu dĩ vng, ta chợt bắt gặp nỗi sầu ring qua những thu khc buồn nhất, tha thiết nhất.

        Ma Thu ở Việt Nam ta khng rực rỡ như ma Xun, khng gay gắt, oi bức như ma Hạ,

khng tn tạ ủ rũ như ma Đng. Thu Việt Nam nhẹ nhng, mơ hồ, mnh mng, bảng lảng. Ci

se sẽ lạnh của gi thu, ci trong vắt của nước thu, ci xo xạt của l thu, ci huyền ảo của trăng thu, ci bảng lảng của trời thu như gieo vo lng người biết bao nỗi buồn khng tn nn đ lm tốn bao nhiu giấy mực, chữ nghĩa  của cc văn nhn, thi sĩ. Người ta phong ph ha đề ti ma thu qua l thu, trăng thu, my thu, mưa thu, trời thu, thu , hồn thu, tnh thu... Cho nn đa số cc nh thơ, người no cũng c mộ t vần thơ rn rỉ về ma thu v những giọng rn rỉ của họ đ lm giu thm cho kho tng văn ha Việt Nam ta:

        Mở đầu cho tc phẩm Cung On Ngm Khc, n Như Nguyễn Gia Thiều đ dng gi vng, tức gi thu để bo hiệu thảm trạng c đơn của nng cung nữ khng cn được nh vua đoi tưởng. Một giai nhn sắc nước hương trời được nh vua tuyển vo cung cấm những tưởng duyn may lại gặp vận rủi khiến cuộc đời nng hon ton bị vy phủ bởi thời gian chn ngn, no nề v khng gian với gi vng hiu hắt:

Trải vch quế  gi vng hiu hắt,

Mảnh vũ y lạnh ngắt như đồng.

On chi những khch tiu phng,

M xui phận bạc nằm trong m đo!

        Khi nh nắng gay gắt của ma h dịu lại, trn nền trời trong thong vi sợi my nhẹ mơ hồ v gi se sẽ lạnh l bo hiệu thu về. Thu Việt Nam về mơ mng, nhẹ nhng như nng thục nữ C

yểu điệu khiến lng thi nhn cảm thấy bng khung, ngỡ ngng:

Chao i! Thu đ đến rồi sao?

Thu trước vừa qua mới độ no!

Mới độ no đy hoa rạn vỡ,

Nắng hồng chong ấp dy bng cao.

                                  (Chế Lan Vin)

        Hoặc nhn ln nền trời, bỗng dưng bắt gặp những ng my lang thang lng tự nhin thấy buồn buồn nhớ lại buổi chia ly vo ma thu năm no m lng ngậm ngi, nuối tiếc. Buổi chia ly năm ấy l cả một trời thu buồn trong cặp mắt giai nhn v trong tri tim thi sĩ:

Hm nay c phải l thu?

My năm xưa đ phiu du trở về.

Cảm v em bước chn đi,

Nước nghing mắt ngọc lưu ly phớt buồn.

                                              (Đinh Hng)

        Hay ngồi ở bến đ vo một chiều thu nhạt nắng, trng theo ngọn gi thổi qua rừng lm rơi rụng những chiếc l ma thu gợi cho viễn khch một nỗi buồn bng quơ. Bỗng đu đy văng vẳng lời ca ro rắt nghe rụng rời ci lng ai, nhất l ci lng của viễn khch lỡ chuyến đ ngang vo một chiều thu:

Ma thu đến chậm như chưa đến,

L vội rơi theo gi vội vng.

Sương đ dng ln chiều lắng xuống,

Bến đ đ tắt chuyến sang ngang.

                                    (Nguyễn Bnh)

        Thu m u, buồn ảm đạm! Những cy liễu đứng đu hiu như những nng cung nữ thời xa xưa. Chua xt chất chứa đầy trong tim, nước mắt đ kh cạn bờ mi m thu cứ dửng dưng khng biết lng người đang mang một tm sự no nề:

Rặng liễu đu hiu đứng chịu tang,

Tc buồn bung xuống lệ hng ngn.

Đy ma thu tới, ma thu tới,

V o mơ phai dệt l vng.

                                        (Xun Diệu)

        Thu mnh mng khắp khng gian, thu bảng lảng khắp ni rừng. Chỉ cần một cơn gi thoảng, một đm my tri, một chiều l rụng với nắng vng hiu hắt cũng đủ gieo vo lng thi nhn nỗi buồn tỉ t no nề. Chng ta hy lắng nghe tiếng thở di của nh thơ vo một chiều thu:

Bỗng dưng buồn b khng gian,

My bay lũng thấp giăng mn m u.

Nai cao gt lẫn trong m,

Xuống rừng nẻo thuộc nhn thu mới về.

Sắc trời tri nhạt dưới khe,

Chim bay, l rụng cnh nghe lạnh lng.

Sầu thu ln vt song song,

Với cy hiu quạnh, với lng quạnh hiu.

Non xanh ngy cả buổi chiều,

Nhn gian e cũng tiu điều dưới kia.

                                               (Huy Cận)

        Cn trăng thu mờ ảo lm tăng nỗi c đơn trong lng chinh phụ:

Em khng nghe ma thu,

Dưới trăng mờ thổn thức?

Em khng nghe rạo rực,

Hnh ảnh kẻ chinh phu.

Trong lng người c phụ?

Em khng nghe rừng thu,

L thu ku xo xạc.

Con nai vng ngơ ngc,

Đạp l l vng kh?

             (Lưu Trọng Lư)

        Thu ở cảnh vật, thu ở thin nhin, thu ở ngoi trời nhưng thực ra thu đ ở trong lng người. Cho nn lng người cũng rung với gi, mơ theo trăng v vơ vẫn cng my:

Suối trời hm ấy th lương qu,

Tc liễu bờm xơm, sng vỗ hồ.

My rối trn trời, cy rối l,

Giường c thn nữ gối chăn x.

.....................................

Nơi ti cn t l lng,

Chiều nay rơi nốt vo trong l rừng.

                                        (Hồ Dzếnh)

        My buồn giăng giăng khắp nẻo, trời thu u m, ảm đạm phủ một mu tang thương. Trong bốn ma, chỉ c ma thu mới mang lại cho thi nhn ci th đau thương nn nh thơ đ chọn ma thu để đi thăm mộ người yu:

Trời cuối thu rồi em ở đu?

Nằm trong đất lạnh chắc em sầu.

Thu ơi đnh thức hồn ma dậy,

Ti muốn vo thăm nấm mộ su.

                                (Đinh Hng)

        Cho đến hnh ảnh trong bốn cu thơ dưới đy l cả một tm sự. Ma thu c gi thu sớm thổi nhẹ như ci nhẹ nhng của cuộc gặp gỡ lần đầu tin giữa em v ti. D em chưa ni nhưng ti đ hiểu thầm v hnh như em đ thầm ni qua nh mắt, qua ci nhn. Cho nn ti đi lang thang vo những phố khng đn tm lại dư vị của hương thầm khi mới quen, xem lng mnh v người. Tnh yu đến nhẹ nhng như thế v chỉ c thể đến ở một xứ sở mặn m tnh cảm l qu hương Việt Nam ta:

Từ gi hong hn trong mắt em,

Ti đi tm những phố khng đn.

Gi ma thu sớm bao dư vị,

Của cht hương thầm khi mới quen.

                                     (Đinh Hng)

        Rồi nh thơ ngơ ngc đi giữa ma thu, nghe từng chiếc l thu rơi m tm hồn bng hong

bắt gặp thương nhớ của ma thu cũ. Mơ về ma thu dĩ vng, nh thơ đưa ta về qu khứ lng mạn với một trời sầu thương, oan khổ:

Gi đưa xc l bn đường,

Thu sang nhuộm cả sầu thương một trời.

Sầu thương quyện lấy hồn ti,

Đm qua ngồi đọc thơ người xa xăm.

......................................

Chuyện xưa hồ lng qun rồi,

Bỗng đu xem được thơ người vườn Thanh.

Bao nhiu oan khổ v tnh,

Cớ sao giống hệt chuyện mnh ngy xưa.

Phải chăng mnh c nn ngờ,

Rằng người năm ấy by giờ l đy?

                                              (Nguyễn Bnh)

        Đm thu, trăng thu mơ mng, gi thu lng mạn. Gi trăng ha hợp quyến luyến quyện lấy nhau, gi chừng như nn thở đỡ vầng trăng lạc giữa trời thu. Gi cn ve vuốt ngn hoa nội cỏ, gi l th trn h phố phớt nhẹ ln mi tc thề, gi leo qua cửa sổ sờ sẫm gối chăn:

Bng nguyệt leo song sờ sẫm gối,

Gi thu lọt cửa cọ mn chăn.

 

        Rồi gi khe khẽ lọt phng the, gi nh nhẹ hn ln m người thiếu phụ đang say ngủ giữa đm khuya khiến nng giật mnh tỉnh giấc, bẽn lẽn thẹn thng th thầm than:

V tnh để gi hn ln m,

Bẽ lẽn lm sao lc nửa đm.

Em sợ lang qun em biết được,

Nghi ngờ cho ci tiết trinh em.

                          (Hn Mặc Tử)

        Thu về với vạn vật, nhn những chiếc l thu từ hng xm bay sang khiến người thiếu phụ bỗng sợ thời gian, lo tuổi xun qua mau m qun lời hẹn ước cng ai năm no:

Trận gi thu phong rụng l vng,

L bay hng xm l bay sang.

Vng bay mấy l năm gi nữa,

Hờ hững ai xui thiếp phụ chng.

                                       (Tản Đ)

        Trời thu bảng lảng, my thu lang thang, trăng thu mơ mng, gi thu nhẹ nhng sao nỡ để duyn nng dở dang, bẽ bng?

Trời thu ảm đạm một mu,

Gi thu hiu hắt thm sầu c min.

Trăng thu bng ng bn thềm,

Tnh thu ai để duyn em bẽ bng!

                                 (Tương Phố)

        Suối thơ của nữ sĩ nhẹ nhng như suối ma thu, đẹp như một cnh hồng trong vườn hoa văn học!

        Kẻ phụ người yu, kẻ duyn bẽ bng. Bể i n ngn trng khng tt cạn. Họ l ngững kẻ đang lặn ngụp trong những lượn sng tnh m tm tư bầm dập, ngổn ngang. i trần gian sao nhiều đau khổ. Vo đm thu, bầu trời trong vắt, trăng sao vằng vặc, Chị Hằng đương lom khom dm xuống trần gian nhiều khổ đau m lng nao nao, xao xuyến... bỗng c tiếng thở than chn ngn từ trần thế vọng về:

Cuối thu sen nt lng du bể,

Ngy muộn chung đau chuyện đ vng.

Chn ngn n tnh sầu chất ngất,

Gi theo nhn thế hận man man.

                                            (Thanh Tm)

        Chưa hết! Ci oan khổ v tnh chưa hết! Đy, ta hy lắng nghe cuộc tnh của T.T.Kh.

Cuộc tnh của nữ sĩ cũng bắt nguồn từ một ma thu qua bi thơ c ci tiu đề ngồ ngộ:

Hai Sắc Hoa Ti-Gn. Nhưng đằng sau ci ngồ ngộ đ chất chứa cả một khối tnh đầy những

 giọt lệ ma thu:

Một ma thu trước mỗi hong hn,

Nhặt cnh hoa rơi chẳng thấy buồn.

Nhuộm nh nắng t qua mi tc.

Ti chờ người đến với yu đương...

Rồi:

... Ti nhớ lời người đ bảo ti,

Một ma thu trước rất xa xi.

Đến nay ti hiểu th ti đ,

Lm lỡ tnh duyn cũ mất rồi.

Ti sợ chiều thu phớt nắng mờ.

Chiều thu hoa đỏ rụng chiều thu,

Gi về lạnh lẽo chn my vắng.

Người ấy bn sng đứng ngng đ.

Nếu biết rằng ti đ c chồng,

Trời ơi! Người ấy c buồn khng?

C thầm nghĩ đến loi hoa vỡ,

Tựa tri tim phai, tựa mu hồng?

V:

... Anh ạ! Thng ngy xa qu nhỉ,

Một ma thu trước, một lng đau...

        Bởi vậy, tnh, nhn từ xa như l hạt kim cương lng lnh với mun mu sắc quyến rũ nhưng khi đến gần chỉ l những giọt nước mắt. Thế nhưng văn thi sĩ vốn l những kẻ đa sầu, đa cảm, đa tnh, đa tứ lại cứ thch đi tm những giọt nước mắt qua tnh yu, thch ca tụng tnh yu dang dở, thứ tnh khng cn giọt nước mắt để khc hay tnh đ giết chết con tim!

 

                                                                                                      L Thương

                                                                                        Richmond -Virginia Thu 2009

 
 
 
 



Mọi tin tức, bi vở  muốn đăng trn website TQLC/VN xin email:
  bixitrum@yahoo.com